Hoe zelf-organisatie in ons bedrijf werkt

“Hoe komt het dat onze vijfdaagse – ons kamp – zo vlot en organisch verloopt?”, vroegen we ons ter plekke al af. Het moet gezegd dat reflexief aanwezig zijn inderdaad een cruciaal onderdeel geworden is van onze collectieve capaciteit. We zijn eraan gewend om meteen, hier-en-nu, in de actie al te reflecteren en niet pas te reflecteren nadat de dingen gebeurd zijn. Daardoor was er al vlug een lijstje klaar van wat er allemaal bijdraagt aan zelf-organisatie die (erg) goed loopt. Doorheen de dagen werd het lijstje nog af en toe aangevuld. Hier komt het!

Regelmatige bijeenkomsten
Tijdens ons kamp konden we verder bouwen op een cultuur waaraan we al 3 jaar gebouwd hadden. In het laatste anderhalf jaar deden we dat via een wekelijkse (online) vergadering waarin we elkaar erg goed hebben leren kennen – door dik en dun. We hadden ook al 3 jaar de Spotted Zebras bijeenkomsten gehost en langzaam, stap voor stap, hebben we ons voorbereid op het installeren van onze coöperatie. Dit wil zeggen: we hebben veel tijd geïnvesteerd die helemaal geen geld heeft opgebracht, maar nu wel ons werk honderdmaal makkelijker maakt.

Cirkelpraktijk
De kern van onze samenwerking – waarvan we niet afwijken – is het werken als cirkel en in cirkel. Elke bijeenkomst start met een aankomstrondje (of check-in) waaruit duidelijk wordt hoe we ons voelen, wat er speelt op de achtergrond, waar we enthousiast over zijn. Dat helpt om aan te komen in de bijeenkomst en om te focussen op wat hier en nu op de agenda staat of aan de orde is. Ook om goed af te sluiten nemen we altijd de tijd (check-out). Dan horen we wat voor iedereen belangrijk was tijdens het overleg, of hoe men zich gevoeld heeft. Het afsluitrondje leert ons ook op welke punten we onze bijeenkomsten nog kunnen verbeteren.
De agenda voor onze bijeenkomsten stellen we trouwens ook gezamenlijk samen: tijdens de week die aan de vergadering voorafgaat, verzamelen we de agendapunten in ons Slack-kanaal ‘wekelijksoverleg’. Wat nog meer collectief gebeurt: noteren in een online document dat we simultaan openen tijdens de vergadering. Ieder typt een deeltje, al naargelang energie en aandacht. Bij ons loopt het vanzelf.

Mekaar coachen – intervisie
Tijdens onze bijeenkomsten brengen we niet alleen operationele of strategische punten aan, maar ook vragen waarmee we worstelen in het werk met cliënten – mekaar coachen is zo waardevol! Telkens weer staan we versteld dat de knoop zich ontwart door een bepaalde vraag of specifieke inbreng zodat er weer een volgende, zinvolle stap gezet kan worden.

Ieder doet zijn ding
Vergis je niet, dat betekent niet: ieder doet maar wat. Wat het wél betekent: ieder volgt zijn passie en levert zijn eigen authentieke bijdrage. Bovendien hebben we gemerkt dat onze verschillende capaciteiten elkaar wonderwel aanvullen – de rijkdom van diversiteit!
‘Ieder doet zijn ding’ staat ook in contrast met ‘wij moeten alles samen beslissen’. Vele mooie initiatieven struikelen over de aanname dat iedereen over alles moet beslissen. Wij gaan ervan uit dat, als de gezamenlijke intentie duidelijk is, ieder zelf weet en aanvoelt wat te doen; we zijn per slot van rekening allemaal volwassen mensen. Een inspirerende quote, die bij mij indertijd insloeg als een bom, kwam van Rich, van Enspiral. (zie onderaan meer hierover!)

De standaard is open
Wij vertrekken vanuit de tegengestelde veronderstelling dan degene die gangbaar is in de meeste bedrijven en organisaties: tenzij er tegenindicaties zijn doen wij alles in de openbaarheid. We vertellen en delen alles wat we aan kennis en inzichten verzameld hebben, omdat we die kennis zien als gemeengoed (commons). Alle informatie binnen de onderneming is voor iedereen bereikbaar. Gangbaar is de gesloten standaard: kennis en inzichten zijn enkel voor specifieke personen toegankelijk.

Zorg dragen
Onze intentie heeft gezamenlijk vorm gekregen en wordt dus door iedereen gedragen. Daardoor zegt niemand: ‘dat is mijn taak niet.’ Er wordt makkelijk ingesprongen, ook voor taken die meestal door iemand anders worden opgepakt. En het gaat zelfs een stap verder: we leren vertrouwen dat het collectief de dingen wel oppakt.

Over zelf-organisatie leren we veel van onze Percolab collega’s in Montréal en Montpellier; maar ook van Enspiral, een innoverend en erg inspirerend netwerk van mensen en bedrijven in Nieuw-Zeeland. Enspiral ontstond vanuit een visie om meer mensen te ondersteunen zodat ze hun leven en werk zouden kunnen wijden aan het oplossen van de grootste uitdagingen van onze tijd.

 

Richard Bartlett, die mee aan het begin stond van Enspiral en ook van Loomio (d.i. software om online beslissingen te nemen) komt samen met Nati Lombardo op vrijdag 21 september naar Brussel om hun kennis te delen. We zijn benieuwd welke 12 patronen zij in Decentralised Organising hebben ontdekt – welke zullen dezelfde zijn; welke zijn mogelijk ook nieuw voor ons?